ÖZEL RÖPORTAJ : ARZU TEKİR VE TREEO VC

Gürsel Kaya: Arzu Tekir ile birlikteyiz sevgili okurlar. Kendisiyle Treeo VC ve "Şimdi Senin Zamanın" kitabı üzerine konuşacağız. Arzu Hanım, merhaba.

Arzu Tekir: Merhaba Gürsel Bey.

Gürsel Kaya: Öncelikle sizi ve Treeo VC'yi biraz tanıyalım. Nasıl bir vizyonla yola çıktınız, diğer yatırım fonlarından farkınız nedir, hangi sektörlere odaklanıyorsunuz?

Arzu Tekir: Treeo VC'yi Ekim 2023'te hayata geçirdik ve ilk yatırımımızı o tarihte yaptık. Geride yaklaşık iki buçuk yıllık bir süreç bıraktık. Treeo VC, üç kadın fon yöneticisi tarafından kurulmuş bir girişim sermayesi fonudur. Yapay zeka odaklı, kurumlara hizmet veren- yani B2B iş modeline sahip- şirketlere yatırım yapıyoruz. Odağımız erken aşama: henüz ürününü ilk müşterileriyle buluşturmuş ya da bu eşiği yeni aşmış pre-seed ve seed şirketler. Burada önemli bir nüans var: yatırımlarımızın büyük çoğunluğu Türk ya da uluslararası kökenli, Amerika'da büyümeyi hedefleyen sınır ötesi girişimcilere ait. Bu gruba "göçmen girişimciler" ya da "küresel yetenekler" diyoruz.

Gürsel Kaya: Portföyünüzde şu an kaç şirket var? Birkaç örnek verebilir misiniz?

Arzu Tekir: Bugüne kadar 20 şirkete yatırım yaptık. Hedefimiz toplamda 28 ila 32 şirket. Sektör odaklı bir fon değiliz- baktığımız şey büyüme potansiyeli yüksek, gerçek bir problemi çözen ve güçlü bir kurucu ekibi olan girişimler. Son yatırımlarımızdan biri Legal Tech alanında: yapay zeka ile hukuki süreçleri hızlandıran, özellikle sağlık sektöründeki davaları- hastaneler ile hukuk firmaları arasındaki anlaşmazlıkları- çözen bir girişim. Hukuk davaları binlerce sayfalık dosya incelemesi gerektiriyor; bu girişim o süreci yapay zeka ile dramatik biçimde kısaltıyor. Amerika'nın en büyük hukuk bürolarından biriyle ilk işini aldılar- bu başlı başına ciddi bir referans. Bir diğer yatırımımız biyoteknoloji alanında: biri Türk, biri Çinli, ikisi de Stanford mezunu iki kurucunun hayata geçirdiği bir şirket. İlaç geliştirme süreçlerini hızlandırmak üzerine çalışıyorlar. Bilim insanlarının işlerini teknoloji aracılığıyla kolaylaştıran modeller geliştiriyorlar. Bu girişim de çok hızlı ilerledi.

Gürsel Kaya: Yatırım almak isteyen girişimcilerde ne arıyorsunuz?

Arzu Tekir: İlk söylediğim şey şu: ulaştığınız girişim sermayesi fonunun ya da melek yatırımcının daha önceki yatırımlarını mutlaka inceleyin. Çünkü her fonun bir yatırım tezi var- buna İngilizce'de "investment thesis" diyoruz. Bu tez, fonun neye, hangi aşamada, hangi profildeki girişimlere yatırım yaptığını tanımlar. Bizim tezimize uymayan bir girişim ne kadar iyi olursa olsun, değerlendirme sürecimize girmez. O yüzden önce uyumu kontrol edin.

Bunun dışında Amerika'da, özellikle yapay zekanın getirdiği ivmeyle birlikte, çok erken aşamadaki şirketlerde bile muazzam bir hız görüyoruz- aylık yinelenen gelir, müşteri edinimi, büyüme eğrisi. Artık herkes bir ürünü hayata geçirebilecek araçlara sahip. Bu yüzden baktığımız en kritik şey ürünün kendisi veya pazarın büyüklüğü kadar, kurucu ekibin kendisi ve çözmeyi hedeflediği probleme ne ölçüde vakıf olduğu. Daha önceki deneyimleri, eğitim geçmişi, piyasayı okuma ve kendini ifade etme biçimi- bunlar bize kurucular hakkında çok şey söylüyor.

Gürsel Kaya: Temelde güven yatıyor değil mi?

Arzu Tekir: Erken aşamada en kritik konu bu. Ortada derinlemesine inceleyebileceğiniz finansal tablolar yok henüz. Girişim sermayesi ve melek yatırımcılık zaten tam da bu yüzden var- bir fikre, bir potansiyele, bir kurucuya inanmak. Yüksek risk, yüksek kazanç ekseninde yatırım yapıyoruz. Girişimciler banka kredisiyle bu yola çıkamadığı için bizimki gibi mekanizmalar doğmuş.

Gürsel Kaya: Türkiye'deki girişimcilik ekosistemini nasıl değerlendiriyorsunuz? Güçlü ve zayıf yönler neler?

Arzu Tekir: Türkiye girişimcilik açısından gerçekten güçlü bir coğrafya. Çok hızlı iş üretebilen, yetenekli mühendislere ve girişimcilere sahibiz. Hızlı karar alıp hızlı uygulayabiliyoruz- bu ciddi bir avantaj. Mühendislerimizin aldığı eğitim kaliteli, iş bitirme kabiliyetleri yüksek. Pragmatik çözümler üretmekte çok iyiyiz.

Ama dezavantajlar da var. Türkiye'de girişim sermayesi ekosistemi henüz yaklaşık 10-15 yıllık. Gelişiyor, büyüyor- ama Amerika gibi olgun pazarlarla kıyaslandığında daha genç bir yapı. Bu da hem fon erişimini hem de girişimcilerin uluslararası yatırımcılarla buluşma fırsatlarını etkiliyor.

Gürsel Kaya: Kadın girişimcilerin bu ekosistemdeki yerini sorsam?

Arzu Tekir: Kadın girişimciler ne Türkiye'de ne de dünyada yeterince yatırım alabiliyor. Tüm girişim sermayesi yatırımlarının yalnızca yaklaşık yüzde ikisi kadın girişimcilere gidiyor. Burada temsil meselesi çok kritik. Karar mekanizmalarında ne kadar çok kadın yatırımcı olursa, kadın girişimcilerin yatırım alma oranı da o ölçüde artıyor- çünkü insanlar tanıdıklarına, güvendiklerine yatırım yapıyor.

Biz Amerika'da bu açıdan gerçekten özel bir konumdayız. Amerikan girişim sermayesi fonlarının üçte ikisinde hiç kadın yatırımcı yok. Sadece yüzde on dördünde kadınlar yatırım kararı verebilecek pozisyonda. Yüzde dörtten düşük bir oranda ise bizim gibi yalnızca kadınlar tarafından kurulmuş fonlar var. Türkiye'den gelip Amerika'da büyümeyi hedefleyen şirketlere yatırım yapan, üç kadından oluşan bir fon olarak gerçekten nadir bir konumdayız. Yatırımcılarımızın yüzde otuz ila otuz beşi kadın; yatırım yaptığımız girişimlerin ise yüzde yirmi sekiz ila otuzu kadın kuruculara ait.

Gürsel Kaya: Yapay zeka, sürdürülebilirlik ve teknoloji- bu üçünün kesiştiği noktayı nasıl görüyorsunuz?

Arzu Tekir: Yapay zeka, doksanlarda başlayan internet dönüşümünün çok daha hızlı ve derin bir versiyonu. Bildiğimiz tüm sektörler baştan sona değişiyor. Bunu ne kadar hissediyoruz, tartışılır- ama 2030'a kadar iş yapma biçimlerimizin büyük çoğunluğu dönüşmüş olacak.

Eskiden dijital okuryazarlık yeterliydi. Artık yapay zekayı kullanabilme becerisi her yaşta, her alanda kritik hale geliyor. Ama şunu da söylemem lazım: yapay zekayı düşünce yerine koymak tehlikeli. Eğer her kararı ona bırakırsak, toplum olarak düşünme kabiliyetimizi yitiririz. Yapay zekayı verimliliği artıran, karar süreçlerini hızlandıran bir araç olarak görmek doğru yaklaşım- yerimize düşünen bir sistem olarak değil.

Gürsel Kaya: Bazı meslekler ortadan kalkacak gibi görünüyor, değil mi?

Arzu Tekir: Kesinlikle. Ama şunu da hatırlatmak isterim: yıllar önce sosyal medyadan para kazanan meslekler yoktu. E-ticaret araçları gelişmeden önce ev hanımlarının online satış yapacağını kimse düşünmezdi. Dijital içerik üretimi, online PR- bunların hiçbiri on beş yıl önce gündemde değildi. Teknoloji değiştikçe bazı meslekler yok oluyor, ama bambaşka fırsatlar doğuyor. Önemli olan bu dönüşümü yakından takip etmek ve kendinizi sürekli geliştirmek.

Gürsel Kaya: Treeo VC'nin önümüzdeki dönem hedefleri neler?

Arzu Tekir: Yatırım dönemimizin tamamlanması için yaklaşık bir buçuk yılımız var. Sekiz ila on şirkete daha yatırım planımız var. Bu nedenle MIT, Harvard, Berkeley, Boston, Houston, Austin gibi önemli girişimcilik merkezlerinde aktif biçimde varlık gösteriyoruz- iyi girişimleri erken yakalamak için.

Önümüzdeki hafta İstanbul'dayız. Hem girişimcilerle hem yatırımcılarla farklı etkinliklerde buluşacağız. Bunun yanı sıra Signal adında yeni bir program geliştirdik. Yıl sonuna kadar 10 şirkete 30'ar bin dolarlık yatırım sunacağız. Bu program daha çok yeni mezunlara, araştırmacılara ya da üniversiteyi bırakıp girişimine odaklanmış genç yeteneklere yönelik- fikir aşamasındaki girişimciler için daha esnek, daha erken bir yatırım mekanizması. Bu 10 şirketten üç ila dördüne devam yatırımı yapmayı da planlıyoruz.

Gürsel Kaya: Bir ayağınız hep Türkiye'de.

Arzu Tekir: Gönlümüz de hep Türkiye'de. Udemy'nin kurucusu Eren Bali'nin başarısını biliyorsunuz- iki unicorn'un ardından şimdi yepyeni bir girişimle çıkıyor. Amerika’da bir kan damlasında oto immün hastalıkları bulan BillionToOne ve iş kazalarını önlemek için yola çıkmış AI girişimi Intense Eye gibi başarılı girişimleri gördükçe gurur duyuyoruz. Neden daha çok Türk yetenek Amerika’da başarılı olacak imkan ve çevreye sahip olmasın? Biz yatırımın ötesinde, üç kurucu ortak olarak, portföy şirketlerimizin kurucularını Amerika'daki yatırımcı ağlarına aktif biçimde tanıştırıyoruz.

Gürsel Kaya: "Şimdi Senin Zamanın" kitabınızdan söz edelim. Çıkış hikayesi nedir, kime hitap ediyor?

Arzu Tekir: Hayatın çok kısa olduğuna inanıyorum- ama bir hayata birkaç hayat sığdırmak mümkün. Her şeyin bu kadar hızlı değiştiği bir dönemde, gerçekten sevdiğimiz ve bizi mutlu eden işlere odaklanırsak hem daha iyi bireyler oluruz hem de topluma daha fazla katkı sağlarız. Kitabı bu düşünceyle yazdım.

Kariyerimi farklı evrelerde birkaç kez dönüştürmüş biri olarak, bu süreçte hangi araçları ve yaklaşımları kullandığımı paylaşmak istedim. Sürekli başvurduğum mentorlarım, fikir aldığım arkadaşlarım hep oldu. Aklımdaki şeyleri yıllar içinde nasıl hayata geçirebildiğimi, hangi yöntemlerle ilerlediğimi kitapta anlattım. Herkesin kendi hayatında hak ettiği fırsatlara erişebileceğini düşünüyorum- kitap, bunun için somut öneriler sunuyor.

Gürsel Kaya: Yeni bir kitap projesi var mı?

Arzu Tekir: Pek çok fikir var- belgeselden kitaba kadar. Ama zamanı geliyor; her şeyi belirli bir dönemde hayata geçirmeyi planlıyorum. Treeo VC belli bir olgunluğa ulaştıktan sonra, yine kariyer ve teknoloji odaklı yeni projeler gündeme gelecek. Hepsini yapabilmeyi umuyorum.

Gürsel Kaya: Genç girişimcilere ve yatırımcılara son mesajınız?

Arzu Tekir: Bu dönüşüm çağında kendinizi sürekli geliştirmeniz şart. Olanı izlemekle yetinmek yetmiyor artık- farklı kaynaklardan beslenmek, bu dönüşümün neresinde olmak istediğinize karar vermek ve inisiyatif almak gerekiyor. Yapay zeka hayatı mahvedecek ya da dünyayı alt üst edecek gibi yaklaşımlar var- ben her zaman olumlu düşünme taraftarıyım. Bu bir teknoloji ve her teknoloji gibi iyi de kullanılır kötü de. Atom enerjisi de kötü kullanılırsa bomba olur. Bilinçli olmak bu yüzden önemli.

Yatırımcılar için de şunu söylemek isterim: girişim sermayesine yatırım yapmak sadece yüksek finansal getiri değil- teknolojiyi yakından tanımak, kendi iş süreçlerinizi nasıl dönüştüreceğinizi görmek demek. Emlak ya da geleneksel yatırım araçlarının ötesinde, sizi hem geliştirecek hem güçlü ağlara taşıyacak bir alan bu. Teknolojiyi yakından tanımak her zaman ciddi avantaj sağlar.

Gürsel Kaya: Çok teşekkür ederim Arzu Hanım. Sizi Antalya'ya da bekliyoruz.

Arzu Tekir: Memnuniyetle- ilk fırsatta gelmeyi çok isterim. Teşekkür ederim Gürsel Bey, kolay gelsin.