MİMARLARDAN COP31’E TARİHİ ÇAĞRI: “ANTALYA’NIN DOĞAL KAYNAKLARI SINIRSIZ DEĞİL!”
TMMOB Mimarlar Odası Antalya Şubesi tarafından düzenlenen 5. Uluslararası Ekolojik Mimarlık ve Planlama Sempozyumu’nun sonuç bildirgesinde, Antalya’nın geleceğine ilişkin kritik uyarılar yapıldı.

20 Kasım 2026 Cuma 21:14
İklim krizinin kentler üzerindeki etkilerine dikkat çekilen bildirgede, imar ve yapı mevzuatının iklim koşullarına göre yeniden düzenlenmesi, su kaynaklarının korunması, tarım alanlarının yapılaşmaya açılmaması ve ekolojik taşıma kapasitesinin planlamada esas alınması istendi. COP31’e yönelik çağrıda ise iklim hedeflerinin söylemden çıkarılarak bağlayıcı yasal düzenlemelere dönüştürülmesi gerektiği vurgulandı.
ANTALYA’NIN GELECEĞİ İÇİN 12 MADDELİK YOL HARİTASI
Antalya, turizmdeki büyümesi, hızla artan yapılaşması, tarım alanları üzerindeki baskılar ve iklim değişikliğinin giderek belirginleşen etkileriyle geleceğini şekillendirecek kritik kararların eşiğinde bulunuyor.
TMMOB Mimarlar Odası Antalya Şubesi, 2–4 Kasım 2026 tarihlerinde düzenlediği 5. Uluslararası Ekolojik Mimarlık ve Planlama Sempozyumu’nun ardından yayımladığı kapsamlı sonuç bildirgesiyle, yalnızca Antalya’ya değil, Türkiye’nin kentleşme ve yapılaşma politikalarına yönelik önemli öneriler ortaya koydu.
“Eko-Bütünlük: COP31’e Doğru – İklim, Miras ve Toplulukların Geleceği” temasıyla gerçekleştirilen sempozyumda akademisyenler, mimarlar, şehir plancıları, mühendisler, yerel yönetim temsilcileri, meslek örgütleri ve öğrenciler bir araya geldi.
Sempozyumun sonuç bildirgesinde, iklim krizinin artık gelecekte yaşanabilecek bir tehlike olmaktan çıktığı, kentleri ve yaşam alanlarını doğrudan etkileyen güncel bir sorun haline geldiği belirtildi.
Aşırı sıcaklıklar, kuraklık, orman yangınları, taşkınlar, kıyı riskleri ve ekosistem kayıplarının özellikle Akdeniz Havzası'ndaki kentleri tehdit ettiği vurgulandı.
Bildirgenin merkezinde ise Antalya’nın geleceğine ilişkin temel bir soru yer aldı:
“Nasıl, nerede, ne kadar ve hangi kaynak kapasitesi içinde büyüyoruz?”

“KENTSEL BÜYÜME KENDİ BAŞINA BİR HEDEF OLMAMALI”
Sonuç bildirgesinin en dikkat çekici bölümlerinden biri, Antalya’nın büyüme politikalarına ilişkin değerlendirmeler oldu.
Kentte turizm, tarım, nüfus artışı, ulaşım yatırımları ve yeni yapılaşma alanlarının aynı doğal kaynaklar üzerinde baskı oluşturduğuna dikkat çekildi.
Antalya’nın su kaynaklarının, tarım topraklarının, ormanlarının, kıyılarının ve doğal peyzajlarının sınırsız olmadığı hatırlatılarak, yeni yapılaşma kararlarında ekolojik sınırların gözetilmesi istendi.
Bildirgeye göre, kentlerin gelişmesi yalnızca yeni konutların, yolların, turizm tesislerinin ve ticaret alanlarının yapılmasıyla ölçülmemeli.
Yeni yapılaşma alanlarının belirlenmesinden önce mevcut kent dokusunun iyileştirilmesi, kullanılmayan yapıların değerlendirilmesi ve altyapısı bulunan alanların daha verimli kullanılması gerekiyor.
Mimarlar Odası, kısa vadeli ve parsel ölçeğindeki taleplerin değil, kent bütününün ve kamu yararının esas alınması gerektiğini vurguladı.
Bu yaklaşım, Antalya’da yıllardır tartışılan tarım alanlarının yapılaşmaya açılması, kıyıların kullanımı ve plansız büyüme sorunlarını yeniden gündeme taşıdı.
İMAR MEVZUATINDA KÖKLÜ DEĞİŞİKLİK ÇAĞRISI
Sempozyum bildirgesinin en önemli önerilerinden biri, iklim değişikliğine uyumun gönüllü bir uygulama olmaktan çıkarılarak yasal zorunluluğa dönüştürülmesi oldu.
Türkiye’de yapılaşma ve imar süreçlerinin büyük ölçüde ülke genelinde geçerli ortak mevzuat ve teknik standartlara göre yürütüldüğüne işaret edilen bildirgede, bölgesel iklim farklılıklarının yeterince dikkate alınmadığı belirtildi.
Antalya’nın sıcak ve nemli Akdeniz iklimiyle, Türkiye’nin daha soğuk veya kurak bölgelerinde aynı tasarım anlayışının uygulanmasının yeniden değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Yeni yapılarda güneş kontrolü, gölgeleme, doğal havalandırma, yağmur suyu toplama, gri su kullanımı, su verimliliği ve iklime uygun malzeme seçiminin bağlayıcı standartlara dönüştürülmesi istendi.
Ayrıca binaların çatı ve cephe renklerinin, güneş ışınlarını yansıtma özelliklerinin ve ısı tutma kapasitelerinin yerel iklim koşullarına göre belirlenmesi önerildi.
Bildirgede, çevre dostu yapı sertifikalarının ve teşviklerin önemli olduğu ancak bunların tek başına yeterli olmadığı belirtildi. İklim uyumunun bütün yapılar için asgari ve zorunlu bir performans koşulu olması gerektiği savunuldu.

ANTALYA İÇİN EN KRİTİK BAŞLIKLARDAN BİRİ: SU GÜVENLİĞİ
Antalya’nın geleceğine ilişkin uyarılarda su kaynaklarının korunması özel bir yer tuttu.
Turizm tesislerinin, tarımsal üretimin, artan nüfusun ve kentsel gelişmenin su kaynakları üzerindeki toplam ve mevsimsel baskısına dikkat çekildi.
Yeni yapılaşma alanlarının belirlenmesinde yalnızca arazi uygunluğunun değil, havza ölçeğinde su bütçesinin ve mevcut altyapı kapasitesinin de değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Yağmur suyu hasadı, gri su kullanımı, arıtılmış atık suyun yeniden değerlendirilmesi ve düşük su tüketimli peyzaj uygulamalarının yaygınlaştırılması önerildi.
Bildirgeye göre, yapıların su tüketimi ve enerji performansı yalnızca proje aşamasında değil, kullanım süresince de ölçülmeli ve izlenmeli.
Bu öneriler, Antalya gibi yaz aylarında turizm hareketliliğiyle birlikte nüfus ve kaynak talebinin arttığı kentler açısından özel önem taşıyor.

“TARIM TOPRAKLARI, ORMANLAR VE KIYILAR KORUNMALI”
Mimarlar Odası, ekolojik kayıpların sonradan yapılacak teknik ve mali yatırımlarla bütünüyle giderilemeyeceğine dikkat çekti.
Bu nedenle tarım toprakları, ormanlar, sulak alanlar, kıyılar, su kaynakları ve ekolojik koridorların sürekliliğinin korunması gerektiği belirtildi.
Kent planlamasında doğal sistemlerin yalnızca korunacak alanlar olarak değil, yaşam kalitesini artıran ve iklim risklerini azaltan temel unsurlar olarak değerlendirilmesi istendi.
Kent ağaçları, yeşil koridorlar, geçirgen yüzeyler, gölgelendirme sistemleri ve kesintisiz yeşil alan ağlarının planlamanın ayrılmaz parçaları olması gerektiği ifade edildi.
Özellikle betonlaşmanın yoğun olduğu kentlerde doğal yüzeylerin azalmasının sıcaklık, yağmur suyu yönetimi ve yaşam konforu üzerinde yarattığı sorunlara karşı doğa temelli çözümlerin önemi vurgulandı.

KALEİÇİ, AKSEKİ VE ELMALI’NIN MİMARİ MİRASI GELECEĞE IŞIK TUTUYOR
Sempozyumun önemli başlıklarından biri de geleneksel mimarinin iklim değişikliğiyle mücadelede sağlayabileceği katkılar oldu.
Antalya Kaleiçi, Akseki ve Elmalı gibi tarihî yerleşimlerde kullanılan geleneksel yapı tekniklerinin günümüz mimarlığı açısından önemli bilgiler içerdiği belirtildi.
Avlular, geniş saçaklar, kalın duvarlar, doğal havalandırma sistemleri, gölgeli mekânlar ve yerel malzemelerin geçmişte iklim koşullarına uyum sağlamak amacıyla geliştirildiğine dikkat çekildi.
Ancak bildirgede, geleneksel mimarinin yalnızca biçimsel olarak taklit edilmesinin yeterli olmadığı vurgulandı.
Geçmişin yapı bilgisinin çağdaş bilim, teknoloji ve günümüz ihtiyaçlarıyla yeniden yorumlanması gerektiği ifade edildi.
Tarihî yapılarda gerçekleştirilecek enerji verimliliği uygulamalarının da kültürel mirasa zarar vermemesi gerektiği belirtildi.
Özellikle pencere değişimi, yalıtım ve mekanik sistemlerin eklenmesi gibi müdahalelerin özgün malzemeler, doğal havalandırma ve yapıların tarihî değerleri üzerindeki etkileriyle birlikte değerlendirilmesi istendi.
BİNALARIN YALNIZCA ENERJİ TÜKETİMİ DEĞİL, KARBON AYAK İZİ DE HESAPLANMALI
Bildirge, yapı sektörünün çevresel etkilerinin yalnızca binaların kullanım dönemindeki enerji tüketimiyle sınırlandırılmaması gerektiğine de dikkat çekti.
İnşaat malzemelerinin üretimi, taşınması, yapıların inşası, bakımı, yenilenmesi ve kullanım ömrünü tamamladıktan sonraki süreçlerinin birlikte değerlendirilmesi önerildi.
Bu kapsamda, yapı malzemelerinin üretiminden kaynaklanan gömülü karbonun da hesaplanması gerektiği belirtildi.
Taş, ahşap, kerpiç ve diğer doğal veya biyotabanlı malzemelerin kullanımının bilimsel araştırmalarla geliştirilmesi istendi.
Ancak bu malzemelerin yangın dayanımı, mekanik özellikleri, nem davranışı ve kullanım ömürleri bakımından da değerlendirilmesi gerektiğinin altı çizildi.
Mevcut yapıların yıkılarak yeniden yapılması yerine, uygun olanların iyileştirilmesi ve yeniden kullanılması da ekolojik dönüşümün önemli araçlarından biri olarak gösterildi.

İKLİM KRİZİNE KARŞI MÜCADELEDE SOSYAL ADALET VURGUSU
Sempozyum sonuç bildirgesinde iklim değişikliğinin toplumun bütün kesimlerini aynı ölçüde etkilemediğine de dikkat çekildi.
Çocuklar, yaşlılar, düşük gelir grupları ve kırılgan toplulukların aşırı sıcaklıklar, enerji maliyetleri ve afetler karşısında daha fazla risk altında olabildiği belirtildi.
Bu nedenle kentlerdeki parkların, meydanların, sokakların ve diğer kamusal alanların herkes için erişilebilir, güvenli, gölgeli ve iklim koşullarına uygun biçimde tasarlanması istendi.
Ekolojik dönüşümün yalnızca teknik ve mühendislik çözümlerinden oluşmadığı, toplumsal ve mekânsal adaletin de bu sürecin temel bileşeni olduğu vurgulandı.
Kentlilerin planlama ve karar alma süreçlerine daha etkin katılımının sağlanması gerektiği ifade edildi.
YAPAY ZEKÂ VE DİJİTAL TEKNOLOJİLER DE GÜNDEMDE
Sempozyumda ekolojik mimarlık ve kent planlamasında dijital teknolojilerin kullanımı da değerlendirildi.
Yapı Bilgi Modellemesi (BIM), tarihî yapılar için HBIM, dijital ikizler, yapay zekâ, fotogrametri ve LIDAR teknolojilerinin yapıların tasarımında, enerji yönetiminde ve kültürel mirasın korunmasında önemli olanaklar sunduğu belirtildi.
Ancak teknolojik uygulamaların veri kalitesi, şeffaflık, doğrulanabilirlik ve kamu yararı ilkelerine uygun olması gerektiği vurgulandı.
Mimarlık eğitiminde de iklim, enerji, su yönetimi, yapı fiziği ve çevre kontrolü konularının daha güçlü biçimde ele alınması istendi.
Öğrencilerin saha çalışmalarıyla yerel mimariyi, geleneksel ustalık bilgisini ve malzemelerin özelliklerini doğrudan öğrenmesinin önemine dikkat çekildi.

YEREL YÖNETİMLERE VE MERKEZİ İDAREYE ORTAK SORUMLULUK ÇAĞRISI
Mimarlar Odası, ekolojik dönüşümün yalnızca mimarların veya şehir plancılarının sorumluluğunda olmadığını belirtti.
Merkezi yönetim, belediyeler, üniversiteler, meslek odaları, sivil toplum kuruluşları, yatırımcılar, finans kuruluşları ve kentliler arasında kalıcı iş birliği mekanizmalarının oluşturulması istendi.
Bu iş birliklerinde hedeflerin, sorumlulukların, uygulama takvimlerinin ve başarı göstergelerinin açık biçimde tanımlanması gerektiği vurgulandı.
Bildirge, bilimsel araştırmaların planlama kararlarına yansıtılmasını, uygulama sonuçlarının izlenmesini ve elde edilen verilerin yeni politikalara kaynak oluşturmasını önerdi.
Özellikle Antalya’da yerel yönetimlerin iklim değişikliğine uyum konusunda örnek projeler geliştirmesi ve bu projelerin sonuçlarını kamuoyuyla paylaşması gerektiği belirtildi.
COP31’E MESAJ: “İKLİM TAAHHÜTLERİ KÂĞIT ÜZERİNDE KALMAMALI”
Sempozyumun sonuç bildirgesinde, Antalya’da düzenlenen COP31 sürecine yönelik güçlü bir çağrı da yer aldı.
Uluslararası iklim toplantılarında ortaya konulan hedeflerin yalnızca diplomatik açıklamalarla sınırlı kalmaması gerektiği vurgulandı.
İklim politikalarının kentlerin planlanmasında, yapıların tasarımında, doğal kaynakların korunmasında ve yerel yönetimlerin uygulamalarında somut karşılık bulması istendi.
Bildirgede COP31 kapsamında ele alınması gereken temel başlıklar; iklim uyumunun imar mevzuatında zorunlu hale getirilmesi, ekolojik taşıma kapasitesine dayalı planlama, mevcut yapı stokunun iyileştirilmesi, doğal ve kültürel mirasın korunması, su ve enerji verimliliği ile yerel yönetimlerin uygulama kapasitesinin artırılması olarak sıralandı.
COP31’in Antalya açısından yalnızca geçici bir uluslararası görünürlük fırsatı olarak kalmaması gerektiği ifade edildi.
Konferans kapsamında geliştirilecek taahhütlerin ulusal mevzuata, bölgesel planlara, belediye politikalarına ve finansman mekanizmalarına yansıtılması gerektiği vurgulandı.

“ANTALYA’NIN GELECEĞİ EKONOMİK BÜYÜMEDEN İBARET DEĞİL”
Sonuç bildirgesinde Antalya’nın geleceğinin yalnızca ekonomik gelişme, nüfus artışı veya yeni yatırımlarla değerlendirilmemesi gerektiği mesajı öne çıktı.
Kentte su kaynaklarının kapasitesi, tarım alanlarının korunması, kıyı ekosistemleri, ormanlar, kültürel miras, altyapı olanakları ve afet risklerinin birlikte değerlendirilmesi istendi.
Antalya’nın uzun vadeli ekonomik ve toplumsal varlığının, sahip olduğu doğal ve kültürel değerlerin korunmasına bağlı olduğu belirtildi.
Bildirgede, kentlerin geleceğine ilişkin kararların ekolojik sınırlar, bilimsel bilgi, planlama bütünlüğü, kamu yararı ve gelecek kuşakların yaşam hakkı temelinde oluşturulması gerektiği vurgulandı.
2005’TEN BUGÜNE EKOLOJİK MİMARLIK MÜCADELESİ
Antalya’da 2005 yılında başlayan Uluslararası Ekolojik Mimarlık ve Planlama Sempozyumu süreci, beşinci buluşmasıyla iklim değişikliği, mimarlık ve kentleşme arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıdı.
Sempozyuma hazırlık kapsamında düzenlenen “Değişen İklim, Değişen Yaşam Çevreleri” ve “Geçmişin Bilgisiyle Geleceği Tasarlamak” başlıklı panellerde ortaya konulan görüşler, bilimsel oturumlar ve “Yeşil Dönüşümün Yerelden İnşası” başlıklı yerel yönetimler özel oturumuyla geliştirildi.
Sempozyumun ortak yaklaşımı, insanı, doğayı, yapıyı, kenti, kültürü ve toplulukları birbirinden bağımsız değil, aynı yaşam sisteminin parçaları olarak değerlendiren “Eko-Bütünlük” anlayışı oldu.
Sonuç bildirgesinde, ekolojik mimarlığın artık isteğe bağlı bir tasarım tercihi değil, mimarlık ve planlamanın temel mesleki sorumluluklarından biri olduğu ifade edildi.
ANTALYA’DAN DÜNYAYA SON ÇAĞRI: “ÖNCE BULUNDUĞUMUZ YERİ ANLAMALIYIZ”
TMMOB Mimarlar Odası Antalya Şubesi tarafından yayımlanan bildirge, yalnızca teknik önerilerden oluşan bir belge olmanın ötesinde, kentlerin geleceğine ilişkin ortak sorumluluk çağrısıyla tamamlandı.
Bildirgenin sonuç bölümünde şu ifadelere yer verildi:
“Önce bulunduğumuz yeri anlamalıyız. Doğanın sınırlarını gözetmeli, geçmişin bilgisinden öğrenmeli, mevcut olanın değerini korumalı ve geleceğin koşullarına bugünden hazırlanmalıyız.”
Bilimsel bilgi, yerel deneyim ve toplumsal katılımla daha dirençli, adil ve yaşanabilir çevrelerin oluşturulması gerektiği belirtilen bildirge, şu mesajla sona erdi:
“İklim, miras ve toplulukların geleceği ortak bir bütündür. Eko-Bütünlük, bu geleceği birlikte kurma sorumluluğudur.”
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 1983 Antalya Son Haber
